Ma Baarlamaan Soomaaliyeedbaa mise Balaayo Soomaaliyeed.

Ma Baarlamaan Soomaaliyeedbaa mise Balaayo Soomaaliyeed.

WQ: Abdihakin A. Asir

Waxey aheyd maalmo ka hor markii baarlamaanka ku meel gaarka ah la horkeenay heshiiskii Kambala. Waxaa isla markiiba soo baxay in qaar badan oo iyaga ka mid ah ay aad uga soo horjeedaan. Maalin ka dib waxaa aqlabiyad aad u ballaaran lagu ansixiyay heshiiskii ay Soomaalida oo dhan ay ha soo horjeesteen, ugana mudaaharaadeen meel kasta oo ay caalamka uga nool yihiin.

Balse sidey ku dhacday in baarlamaanka maalinna uu buuq ka dhaco oo aad loogu kala duwanaado aragtiyada laga qabo heshiiskaan, dad badanna ayba u maleeyaan in uu baarlamaanku diidi doono heshiiskaas oo dhibkii ay Soomaalidu ka mudaaharaadaayeen uu halkaas ku dhamaado, hadana arintu uma dhicin sida dad badani ay filayeen. Maxaa habeenimadaas is bedelay? Miyaa mudanayaasha loo hanjabay, mise sida lawada sheego waxey danaha dadka iyo dalka dhaafsadeen labo shilin?

In kasta oo ay xubnaha baarlamaanka oo kaliya ay ka jawaabi karaan su’aalahaan hadana, ummadda Soomaaliyeed waa iney wax kala soo baxaan wixii ay arkeen ama ay maqleen maalmihii la soo dhaafay laga soo bilaabo maalintii heshiiskaas la hor keenay baarlamaanka ilaa maalintii sida lama filaanka aha ay u ansixiyeen.

Baarlamaanka maanta ansixiyay waxa ay Soomaaliyoo dhan ka soo horjeesteen, ma aha baarlamaan, ay soomaalidu u dooratay iney howshaas ay qabtaan. Ansixinta ay ansixiyeen heshiiskaasna waxa uu marqaati cad u yahay sida aysan diyaar ugu aheyn iney ka fikiraan danaha dalka iyo dadka soomaaliyeed.

Aanse dib u fiirinee xaggee baarlamaankani nooga yimid? Yaa noo dooray, yaase noogu dhiibay waxa uusan aqoonta iyo awooda uusan u laheyn?

Waxaad u maleysaa inaan si fudud aan u hilmaanno meesha dhibku nooga yimid. Baarlamaankani waxa uu salka ku hayaa dadkii ay soo doorteen qabqablayaashii sida foosha xun ugu tagri fali jiray dadka Soomaaliyeed. Dhammaan qabqablayaashiina weli wey ka dhex muuqdaan, waxeyna weli fuliyaan danihii dadkii ay u shaqeyn jireen markey dadka cadaabi jireen. Qeyb ka mid ahna waa kuwii ansixiyay in ciidamada Itoobiya ay soo galaan dalka Soomaaliya, markii ay awoodi waayeen, iney isfahan daradadii iyaga iyo maxkamadaha u dhexeeyay, ay ku xaliyaan qaab siyaasadeed.

Qeybta kale ee baarlamaanka waa qeybtii sida weyn loogu hamiga weynaa, oo waa qeybtii ka timid burburkii maxkamadaha, kuwaasoo ay shariifyadu gacantooda ku soo xusheen. Maadaama ay dhamaantood ay sidaas ku yimaaadeen, kuna noqdeen xubno baarlamaan rabaanna inta noloshooda ka dhiman iney sidaas kusii joogaan, ma aha wax lala yaabo iney wax kasta ay ka hormariyaan danahooda shaqsiga ah.

Maadaama ay mudanayaal ku sheegu ay sida aan aragnay ayba ku yimaadeen ugana mid noqdeen baarlamaanka (waaba haddii baarlamaan lagu magacaabi karee) sida aan tilmaanay, waa cadahay in dhamaantood aysan u madax banaaneyn sida ay codkooda ka yeelaayaan. Waana taas mida la yaabka keentay. Waayo maalintii ka horeysay maalinta la ansixiyay heshiiskaas waxaa dad badani u qaateen in heshiiskaas la diidi doono oo uusan baarlamaanku ansixin doonin. Waxeyse taasi noqotay mid riyo ah, oo waxey u dhaqmeen sidii in gacmahooda meel kale laga hago oo waaba in ku dhowaad dhamaantood ayba u codeeyeen in la ansixiyo heshiiskaas.

Maadaama baarlamaankani uusan aheyn mid ka shaqqeeya danaha dadka Soomaaliyeed ma waxaan raali ka ahaanaa inuu sii joogo, mase jiraan wax aan ka sameyn karno, si aan u yareyno dhibaata hor leh oo uu noo horseedo?

Waxaan marka ugu horeeya aan rabaa inaan u soo jeediyo xildhibaanada diiday heshiiskaan oo runtii lagu magacaabi karo wadaniyiin dhab ah, oo lagu qiyaasay iney dhamaayeen dhowr iyo soddon, iney si wada jir ah ay isaga casilaan xilkaan foosha xun oo ay hayaan, maadaama meesha ay joogaan aysan joogin wadaniyiin sidooda oo kale ah. Waxaana u soo jeedinayaa ineysan is casilin oo kaliya balse ay isu diyaariyaan sidii ay dalka uga saari lahaayeen xaaladaan murugsan iyagoo kaashanaya ummadda Soomaaliyeed ee sida dhabta ah u dooneysa inuu dalkooda isbedel ka dhasho.

Si loogu helo xal waara dhibaatada ay dhaliyeen, xil ma gartayaasha baarlamaanka jooga oo sidey rabaan ka yeelaya mustaqbalka dhalinta soomaaliyeed, waa in wax laga bedelaa qaabka loo xulayo xubnaha baarlamaanka, marka ugu horeysa ee fursad loo helo. Waana ineynaan raali ka noqonin in mar danbe waxmagarato na loo soo dhega qabto inaga oo aanan raali ka aheyn, waana in la dhisaa qaab loola xisaabtamo oo qofkii qaldamaa laga abaalmariyo waxa uu geystay.

In kastoo laga dheregsan yahay sida ay Soomaalidu uga soo horjeedo heshiiskaan iyo isbedelka uu ku keenay howlihii ay dowladdii hore ay waday, hadana waa inaan si wada jir ah aan horey ugu soconnaa oo aanan gadaal la fiirinin, la iskuna dayaa in ciriiriga jira iyo dhibka lagu jiro laga soo saaro fursado u cuntama ummadda Soomaaliyeed. Howsha ugu ballaaranna waxaa laga sugayaa raisulwasaaraha cusub, kaasoo balan qaaday ineysan wax badan iska bedeli doonin siyaasaddii dowladdii hore. Inkastoo durba la arki karo waxyaabo badan oo aan dowladii hore aan lagu arkin, aadna u maleyneyso in raisul wasaaraha cusub uu yahay nin awoodi la inuu go’aan gaaro si uu u dhiso dowlad cusub ama ugu adkeysto dowladda hadda jirta.

Guntii iyo gabagabadii, waxaanan la dhayalsan karin dhibaatada ay xildhibaan ku sheegu ay u horseedeen ummadda Soomaaliyeed markii ay ogolaadeen hehsiiskaas. Dhibka ugu weynse waa iney iyagu halkaas sii joogayaan, oo ay sii ahaadaan xildhibaanno. Wadada kaliya ee u furan ummadda Soomaaliyeed waa iney raadiyaan qaab kasta oo looga takhalusi karo kuwaan iyo kuwa ku shaqeysta. Sida kaliya ee lagu gaari karo taasna waa in fursad loo siiyaa xisbiyada wadaniyiinta sida Hanoolaato iney ka qeyb qaataan baarlamaanka dalka noqdaanna kuwa metela danaha dalka iyo dadka Soomaaliyeed.

Abdihakin A. Asir

Mogadisho69@hotmail.com

Advertisements

U dhaaf Halcelis

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Beddel )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Beddel )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Beddel )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Beddel )

Connecting to %s

%d bloggers like this: