Baaba’a dadka Soomaaliyeed dad bey shaqo u tahay.

WQ: abdihakin A. Asir

Waxaan aad iyo aad uga xumahay abaaraha ku habsaday dadka Soomaaliyeed oo ay weliba ku kaliftay iney ka haajiraan dalkooda una haajiraan dalal aysan garaneynin oo loogu balan qaaday iney ka heli doonaan wax caawiya oo gargaar u fidiya.

Waxaan aad u soo dhoweynayaa in dadka tabaaleysan si deg deg ah wax loo gaarsiiyo, oo weliba sida ugu dhaqsiyaha badan loogu geeyo gargaarka ay u baahan yihiin iyagoo degan guryahooda. Taas macnaheeduse ma aha inaan laga doodin waxa kalifay ineynu dhowr sano gudahood ay dhacaan abaaraha soo laablaabta ee Soomaaliya ku habsaday.

Waxaa marag ma doonta ah in abaaruhu, inkasta oo ay yihiin qadar alle, qeyb ka yihiin dhibaatooyinka baahsan oo ay kaliftay dowlad la’aantu. Waxaa uu dalku lahaa wasaarad qorsheeneyd oo qorsheysa wax uu wadanku u baahan yahay, oo weliba waxaa jiri jiray xarumo lagu keydiyo raashimaha, oo marka laga soo tago abaartii dhacay horaamihii todobaatameeyadii wey yareed abaar baaxadaan leh oo dalka ku habsata intii uu lahaa dowladda dhexe.

Waxaa soo noqnoqda abaaro ay kalifeed xasilooni darada ka jirta dalka khaasatan midda siyaasadeed oo dadlka iyo dalkaba u ogolaan weyday iney daboolaan baahidooda mar kastana ku qasbaaya iney kaalmo weydiistaan wadamo kaalmadoodu ay ku xiran tahay dhowr iyo boqol shuruudood.

Akhristow, waxaad moodaa iney isi soo tarayaan shaki ay dad badani horey u qabeen oo ku saabsan, sida ay run u tahay gargaarka ay dowladaha caalamku sheegaan iney Soomaaliya siinayaan. Waxaa dhorw jeer oo hore loo gudbiyay codsiyo ku saabsan in heyadaha caalamku (UN) ay ka howl galaan dhulka Soomaalida meel kasta oo ay raali ka yihiin una soo raraan xarumahooda gudaha Soomaaliya. Waxaana cad ilaa iyo hadda ineysan jirin heyad arintaas wax ka qabatay, oo waxa ay ku wada qanacsan yihiin iney hantida dadka masaakiinta magacooda lagu soo qaaday iney uga raaxeestaan meelo ay u arkaan iney ka helayaan waxa ay naftoodi u baahan tahay.

Waxaa kaloo jira markii ay dhibaatada abaaruhu dheceen oo ay weliba isi soo tareen baaba’a ay u geysanayaan ilmaha iyo dumarka Soomaaliyeed ee ku nool meelaha ay abaaruhu ku habsadeen, waxaa ay heyadaha isku sheega iney wax gargaaraan ay xarumo ka sameeyeen dalalka deriska Soomaaliya la ah, (Tarsan, Radio Muqdisho 10/07/2011) waxeyna si dadban u yiraahdeen haddii aad rabtaan inaan idin caawinno waa inaad soo haajirtaan oo aad ka soo tagtaan dhamaan wixii aad laheedeen iyo dhulkii aad ku nooleedeen. Su’aashu waxa ay tahay maxaa heyadahaan u diidaaya iney dadkaan ku caawiyaan meelaha ay degen yihiin?

Waxaan hubaa in waxa u diidaaya iney dadkaan ku caawiyaan dalka gudahiisa aysan aheyn ama aysan la xiriirin xagga nabad gelyadooda balse aysanba raalli ka aheyn iney dadkaan iyo dalkaan u qabtaan wax kor u qaadi kara nolosha dadka Soomaaliyeed. Waxaan aaminsanahay in haddii ay heyadahaani ay u soo guuraan dalka gudahiisa ay dad badani ka heli doonaan shaqooyin kala duwan, lacagaha ay helaanna waxey qey ka noqon doontaa dhaqaalaha wadanka soo gelaaya oo illaa iyo hadda ku dhisan oo kaliya lacagaha ay soo diraan dadka dibaha ku nool.

Si kastaba ha ahaatee ma cada waxyaabaha ku kalifaya heyadahaan iney u dhaqmaan sida foosha xun, oo ay weliba iyaga oo ku soo tuugsanaya magaca iyo sawiradda dadkan dhibaateysan hadana aysan wax la taaban karo aysan u qabaneynin.

Balse waa ineynu xasuusanno haddii aynu Soomaali nahay, in aaanan innagu aanan waxba u dhiiban heyadahaan oo ay waxqabashadoodu ay tahay mid iyaga ku xiran. Erayga biniaadannimadana ay tahay hadba sidii loo macneeyo oo ay qolo kastana ay ugu gargaarto cidii ay rabto.

Marka aad fiiriso waxyaabaha aynu kor uga soo hadalnay dhamaantood waxa ay ku tusaayaan in la gaaray waqtigii ay Soomaalidu isku tashan laheyd, dowladaha caalamkana tusi laheyd in dhibka Soomaalida heystaa uu yahay midka siyaasadda oo haddii ay kaas xal u helaanna ay fududahay iney wax kasta oo kale ay xal u helaan. Waxaa lagama maarmaan ah ineynu fahanno halka dhibka Soomaalidu salka ku hayo haddii kaas daawo loo helana, daawo loo heli doono dhibaatada Soomaaliya heysata oo dhan.

Waxaa badanaa la isku mashquuliyaa sidii debka hadda holcaya biyo loogu shubi lahaa si loo demiyo balse marna lama fiiriyo sidii looga hor tegi lahaa inuu dab kale bilawdo. Taas waxaan ula jeedaa sida aan isugu mashquulineyno waxa ay hadda indhaheynu qabtaan innaga oo aanan ka fikireynin waxa laga yaabo iney dhacaan haddii ay xaaladu sidaan sii ahaato.

Tusaale ahaan haddii ay dacdo in dad badani u guuraan xerooyinka laga sameeyay dowladaha deriska sida tan dhadhaab iyo kuwo cusub oo badan, sidee bey suurta gal u noqon kartaa in dadkaas dib loogu soo celiyo dalkooda, adiga oo aanan hilmaamin iney shaqo u yihiin heyadaha hadda ugu wacaya iney ka soo haajiraan dalkooda iyo dadkooda.

Xaaladu waa ay ka fog tahay sida aan u maleyneyno, runtiina waxa ay u baahan tahay taxadar fara badan. Waxaanse aamin sanahay in xalka dhibaatada Soomaalidu uu weli ku jiro gacanta Soomaalida balse ay iyagu weli taagan yihiin meeshii ay sanado ka hor taagnaayeen. Welina qaar badani ay dantooda ka dhex arkayaan dhibaatada dadka Soomaaliyeed ay ku nool yihiin ee garrsiisay dhaxalsiisayna dhibka iyo hoogga ay maanta ku jiraan.

Haddii uu dalku lee yahay dowlad culeys leh waxaa fududaan lahaa in la sameeyo heyad ka hor tagta abaaraha iyo aafooyinka ay cimiladu keento, sida dowladaha caalamka ka jira. Waxaa fududaan lahaa in la galo heshiisyo fududeeya in dadka guryahooda lagu gaarsiiyo caawinaadaha ay u baahan yihiin iyaga oo aanan tegen una safrin dal shisheeye. Waxaa sahlanaa lahaa gargaarka ay Soomaalidu dhexdeeda isu fidiso iyo weliba kan ummadaha Islaamku u fidiyaan. Maantase waxaa dhibka sii kordhinaya iyada oo aysan jirin qorshe ama qaab cilmiyeysan oo dadkaas wax lagu gaarsiin karo oo wleiba waxaa yar in la helo tirakoob dhab ah oo wax loogu qorsheeyo dadka ay dhibku heysato.

Waxaa lagama maarmaan ah iney dhalinta Soomaaliyeed ka fikiraan sidii dadka iyo dalka looga saari lahaa dhibka ballaaran oo ay ku jiraan oo aan ku ekeyn tan abaaraha, oo ay ugu weyn yihiin kuwa siyaasadda. Haddii aan xal loo helin buburka siyaasadeed ee dalka ka jira waxaan u maleynayaa in dhibaatooyinka hadda jira iyo kuwo cusubba ay si fudud ku soo noqnoqon doonaan.

Abdihakin A. Asir

mogadisho69@hotmail.com

Advertisements

U dhaaf Halcelis

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Beddel )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Beddel )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Beddel )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Beddel )

Connecting to %s

%d bloggers like this: